Բացահայտվել է Բոտիչելլիի Վեներայի «շիլ հայացքի» առեղծվածը. ողբերգական պատճառ, որը թաքցվել է 500 տարի
Հինգ դարից ավելի Վեներայի աննկատ շլությունը անվերջ բանավեճերի առարկա է եղել արվեստաբանների շրջանում։
Այսօր գիտնականները եզրակացրել են, որ Սանդրո Բոտիչելլին չի դիմել գեղարվեստական հնարավորությունների՝ ստեղծելով իր պաշտամունքային գլուխգործոցը՝ «Վեներայի ծնունդը»։ Վերածննդի մեծ վարպետը կարողացել է բացարձակ ճշգրտությամբ արտացոլել իր մուսայի կյանքը խլած ավերիչ հիվանդության նուրբ նշանները դեռևս շատ առաջ, նախքան ժամանակակից բժշկությունը կկարողանար բացատրել այն, հաղորդում է The Post-ը։
Հետազոտողները կարծում են, որ անսովոր հայացքը արտացոլում էր իրական և մահացու հիվանդություն, որը ազդում էր այն կնոջ վրա, որը ոգեշնչել էր նկարչին ստեղծել մարդկության պատմության ամենահայտնի նկարներից մեկը։ Ենթադրվում է, որ նկարի մոդելը եղել է Սիմոնետա Վեսպուչին՝ լեգենդար ֆլորենտացի գեղեցկուհին, որը գրավել է Իտալիան և, ըստ երևույթին, հենց Բոտիչելլիին։
Ի՞նչ էր թաքնված Վեներայի հայացքում
Լոնդոնի Քուին Մերի համալսարանի գիտնականները պնդում են, որ Սիմոնետայի հազիվ նկատելի շլությունը կարող էր պայմանավորված լինել հիպոֆիզի ադենոմայով՝ ուղեղում զարգացող հիպոֆիզի ուռուցքով (սովորաբար բարորակ)։
Այս արդյունքները հաստատում են յոթ տարի առաջ հետազոտական խմբի կողմից առաջարկված տեսությունը։ Լրացուցիչ պատմական փաստաթղթեր ուսումնասիրելուց հետո գիտնականները եզրակացրել են, որ աճող հիպոֆիզի ուռուցքը առաջացրել է հանկարծակի ճգնաժամ, որն ավարտել է Սիմոնետայի կյանքը ընդամենը 23 տարեկանում։ Սա հերքում է դարավոր այն տեսությունը, որ նա մահացել է տուբերկուլյոզից։
«Շատ հնարավոր է, որ «Վեներայի ծնունդը» նկարում աչքերի ասիմետրիկ դիրքը՝ ստրաբիզմը կամ շլությունը, որը հետագայում մեկնաբանվել է որպես բարեպաշտության և նրբագեղության նշան, իրականում պայմանավորված է եղել ուղեղի ուռուցքով», - նշում է ուսումնասիրության գլխավոր հեղինակ Պաոլո Պոցիլլին։ Մասնագետների կարծիքով, Վեներան պարզապես չէր նայում այլ կողմ, այլ հինգ դար շարունակ ցուցադրում էր չախտորոշված, մահացու հիվանդության աշխարհի ամենահին դեպքը։
Արհեստական բանականությունը արվեստի ծառայության մեջ
Դարեր շարունակ արվեստի պատմաբանները Վեներայի թափառող հայացքը վերագրում էին սիմվոլիզմին՝ ենթադրելով, որ Բոտիչելլին դիտավորյալ է ավելացրել այս հատկանիշը՝ որպես աստվածային գեղեցկության կամ կրոնական երկյուղածության խորհրդանիշ: Այնուամենայնիվ, դեմքի ճանաչման ծրագրաշարի միջոցով Սիմոնետտային պատկերող հինգ դիմանկարները վերլուծելուց հետո, հետազոտողները հասկացել են, որ լուծումը միշտ մակերեսին է եղել:
Արհեստական բանականության օգնությամբ կատարված վերլուծությունը հաստատել է ավելի վաղ շրջանի վարկածը. Բոտիչելիի մուսան տառապում էր հորմոնալ ակտիվ հիպոֆիզի ադենոմայից: Նույն ուռուցքը նաև բացատրում է Սիմոնետտայի հանկարծակի, ողբերգական մահը: «Պիերո Վեսպուչիի և Լորենցո դե Մեդիչիի միջև Սիմոնետտայի վերջին օրերի մասին նամակագրությունում նշվում է, որ նա ուշաթափվել է պարահանդեսի ժամանակ, որից հետո հայտնվել է մութ սենյակում՝ տառապելով ուժեղ գլխացավերից, հալյուցինացիաներից, փսխումից և բարձր ջերմությունից», - բացատրում է ուսումնասիրության համահեղինակ դոկտոր Դոմիցիանա Նարդելլին:
«Սրանք բոլորը արագ աճող հիպոֆիզի ուռուցքի դասական ախտանիշներ են, որոնք հանգեցնում են ապոպլեքսիայի (արյունազեղում ուռուցքի մեջ)»: Գիտնականները նաև ենթադրում են, որ մահացու միջադեպը կարող էր պայմանավորված լինել կամ պարահանդեսի ժամանակ եռանդուն պարով, կամ, ավելի սարսափելիորեն, Կալաբրիայի դուքս Ալֆոնսո II Արագոնի կողմից ենթադրական հարձակման հետևանքով։
Համակարգչային դեմքի վերլուծությունը նաև բացահայտեց մեկ այլ կարևոր մանրամասնություն։ «Բոտիչելիի «Երիտասարդ կնոջ այլաբանական դիմանկարում» մոդելը (նաև Սիմոնետտա Վեսպուչին) կրծքով կերակրման նշաններ է ցույց տալիս, չնայած մենք հաստատ գիտենք, որ նա երեխաներ չի ունեցել», - ավելացնում է Նարդելլին։ «Սա չափազանց անսովոր է այդ ժամանակի դիմանկարի համար։ Մենք կարծում ենք, որ այս մանրամասնությունը, դեմքի գծերի փոփոխությունների հետ մեկտեղ, մատնանշում է պրոլակտինոմայի՝ պրոլակտին հորմոն արտազատող ուռուցքի իրական ֆիզիկական ախտանիշները»։
Հավերժ իր Վեներայի ոտքերի տակ
Ժամանակակիցները Սիմոնետտային անվանում էին «Անհամեմատելի»։ Չնայած իր կարճ կյանքին, նա Ֆլորենցիայի հիշողության մեջ մնացել է որպես գեղեցկության, ինտելեկտի և նրբագեղության մարմնացում։
Բոտիչելիի հիացմունքը իր մուսայի նկատմամբ շարունակվել է նույնիսկ նրա մահից հետո։ Նկարիչն այնքան նվիրված էր Սիմոնետայի կերպարին, որ կտակել է, որ թաղվի նրա ոտքերի մոտ։ Երբ մեծ վարպետը մահացել է 1510 թվականին, նրա կտակը կատարվել է. Դա դարձել է վերջին հարգանքի տուրքը այն կնոջը, որի դեմքը դարձավ համաշխարհային արվեստի պատմության մեջ ամենաճանաչելիներից մեկը։
