Ընտրակա՞շառք, թե՞ վարչական ռեսուրս․ Սյունիքում աջակցությունների բաժանումը նախընտրական մեկնարկից օրեր անց
Հայաստանի քաղաքական կյանքում հազվադեպ հանդիպող իրողություն է, երբ գործող իշխանության ղեկավարը բացահայտորեն ձգտում է երրորդ ժամկետի։ Սակայն առավել կարևոր է այն, թե ինչ գործիքակազմ է կիրառվում այդ նպատակի ճանապարհին։ Նախընտրական շրջանի մեկնարկից անմիջապես հետո Սյունիքում տեղի ունեցած զարգացումները նոր հարցադրումներ են առաջացրել ընտրական գործընթացի արդարության և օրենքի հավասար կիրառման վերաբերյալ։
«Փաստ»-ի տեղեկություններով՝ փետրվարի 9-ին, այսինքն՝ Հանրապետության նախագահի կողմից ընտրություններ նշանակելու հրամանագրի ուժի մեջ մտնելուց ընդամենը երկու օր անց, Սյունիքի մարզպետը որոշում է ստորագրել մարզի բնակիչներին ֆինանսական աջակցություն տրամադրելու վերաբերյալ։ Ժամանակագրությունը ինքնին քաղաքական ենթատեքստ է ստեղծում, քանի որ խոսքը վերաբերում է արդեն պաշտոնապես մեկնարկած նախընտրական շրջանին։
Հիշեցնենք, որ Հանրապետության նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը փետրվարի 6-ին ստորագրել էր հերթական խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու մասին հրամանագիրը, որը ուժի մեջ էր մտել փետրվարի 7-ից։ Դրանից հետո իրավապահ մարմինները հայտարարեցին քաղաքական դերակատարների հայտարարությունների և գործողությունների համապարփակ մշտադիտարկման մասին՝ պարզելու համար, թե արդյոք չեն խախտվում Քրեական օրենսգրքի այն դրույթները, որոնք ընտրական ժամանակահատվածում արգելում են նյութական աջակցությունների տրամադրումը, եթե դրանք կարող են գնահատվել որպես ընտրակաշառք։
Քրեական օրենսգիրքը ընտրակաշառքի համար նախատեսում է մինչև տասը տարվա ազատազրկում։ Այնուամենայնիվ, այս պահի դրությամբ իրավապահ մարմինները դեռևս պաշտոնական տեղեկություն չեն հրապարակել՝ տվյալ դեպքով քրեական վարույթ նախաձեռնելու կամ իրավական գնահատական տալու վերաբերյալ։
Ստեղծված իրավիճակը անխուսափելիորեն հիշեցնում է 2021 թվականի ընտրական շրջանը, երբ Գորիսի այն ժամանակվա քաղաքապետ Առուշ Առուշանյանը դատապարտվեց ընտրակաշառքի համար։ Այդ դեպքում բնակիչներին տրամադրված դրամական օգնությունը իրավապահների կողմից որակվեց որպես ընտրական հանցագործություն, և կիրառվեց քրեական պատասխանատվություն։ Այդ որոշումը ներկայացվում էր որպես օրենքի հավասար կիրառման օրինակ՝ անկախ քաղաքական պատկանելությունից։
Այսօր, նույն իրավական դաշտում և ընտրական նույն զգայուն փուլում, իշխանության ներկայացուցչի կողմից բնակիչներին ֆինանսական աջակցություն տրամադրելու փաստը դառնում է իրավական համակարգի համար լուրջ փորձություն։ Եթե նախկինում նման գործողությունը գնահատվել է որպես հանցագործություն, ապա այժմ սպասելի է նույն չափանիշի կիրառումը։ Հակառակ պարագայում ձևավորվում է երկակի ստանդարտի վտանգավոր տպավորություն։
Ընտրությունների նկատմամբ հանրային վստահությունը կառուցվում է ոչ միայն օրենքների առկայության, այլ դրանց հետևողական և հավասար կիրառման վրա։ Երբ նույնատիպ գործողությունները տարբեր քաղաքական դերակատարների դեպքում ստանում են տարբեր իրավական գնահատականներ, դա արդեն ազդում է ողջ համակարգի հեղինակության վրա։
Որոշ փորձագետների գնահատմամբ՝ խնդիրը միայն մեկ վարչական որոշումը չէ, այլ դրա քաղաքական համատեքստը։ Երբ ընտրական գործընթացը նոր է մեկնարկել, իսկ ֆինանսական աջակցությունները բաժանվում են հենց այդ փուլում, բնական է, որ առաջանում են հարցեր վարչական ռեսուրսների կիրառման վերաբերյալ։ Եթե իրավական արձագանքը ուշանում է կամ բացակայում, ապա դա ավելի է խորացնում անվստահությունը։
Սյունիքում տեղի ունեցածը պահանջում է հստակ և հրապարակային գնահատական։ Օրենքի գերակայությունը չի կարող լինել ընտրովի։ Եթե իշխանությունը հայտարարում է համապարփակ մշտադիտարկման մասին, ապա այդ սկզբունքը պետք է գործի բոլորի համար՝ առանց բացառությունների։ Հակառակ դեպքում ընտրական գործընթացը կընկալվի ոչ թե որպես մրցակցային պայքար, այլ որպես վարչական հնարավորությունների հաշվարկված օգտագործման դրսևորում։
